Bir kişinin vefatından sonra miras, mirasçılara geçer. Ancak mirasın mirasçılara geçmesiyle birlikte mallar doğrudan paylaştırılmış olmaz. Miras açıldığı anda mirasçılar arasında “miras ortaklığı” oluşur ve tereke malları üzerinde elbirliği mülkiyeti meydana gelir.
Elbirliği mülkiyetinde malikler kural olarak hep birlikte hareket etmek zorunda olduklarından, bir çok konuda maliklerden birinin karşı koyması durumunda sorunlar çözümsüz kalabilir. Mirasçılardan biri ya da bir kaçı kendi miras hissesi üzerinde istediği gibi tek başına herhangi bir işlem yapamaz. Bu da ilişkileri işlemez duruma sokar. Bu sakıncaları dikkate alan kanun koyucu bu gibi durumlara çözüm bulmak üzere, paylaşım (ortaklığın giderilmesi) davası açılmaksızın, yani paylaşıma gidilmeksizin de elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülme imkanını tanımıştır. Bu şekilde her bir mirasçı kendi payı üzerinde diğer mirasçıların onayını almadan tek başına dilediği tasarrufta bulunabilecektir.
TMK m: 644 - Bir mirasçı, terekeye dahil malların tamamı veya bir kısmı üzerindeki elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesi isteminde bulunduğu takdirde sulh hakimi, diğer mirasçılara çağrıda bulunarak belirleyeceği süre içinde varsa itirazlarını bildirmeye davet eder
Elbirliği mülkiyetinin devamını haklı kılacak bir itiraz ileri sürülmediği veya mirasçılardan biri belirlenen süre içinde paylaşma davası açmadığı takdirde, istem konusu mal üzerindeki elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesine karar verilir.
Terekeye dahil diğer hakların ve alacakların paylar oranında bölünmesi hususunda da yukarıdaki hükümler uygulanır.
Türk Medeni Kanunu’nun 644. maddesine göre mirasçılardan her biri, terekeye dahil bir taşınmaz üzerindeki elbirliği mülkiyetinin paylı mülkiyete dönüştürülmesini talep edebilir. Mahkeme bu talebi değerlendirir ve uygun görürse taşınmaz üzerindeki mülkiyet ilişkisini elbirliği mülkiyetinden paylı mülkiyete çevirir. Bu durumda: Mirasçılar artık taşınmazın belirli paylarına sahip paydaşlar haline gelir. Her mirasçının payı belirlenir. Paylı mülkiyet hükümleri uygulanmaya başlanır.
Elbirliği mülkiyetinde mirasçılar tek başlarına tasarrufta bulunamazlar. Örneğin: Taşınmaz üzerinde satış işlemi yapmak Pay devretmek Taşınmaz üzerinde bazı hukuki işlemler gerçekleştirmek çoğu zaman tüm mirasçıların birlikte hareket etmesini gerektirir. Paylı mülkiyete geçildiğinde ise her mirasçı kendi payı üzerinde daha serbest şekilde tasarruf edebilir. Bu nedenle uygulamada bu düzenleme mirasçılar açısından önemli bir kolaylık sağlar.
Türk Medeni Kanunu’nun 644. maddesinin temel amacı, miras ortaklığından kaynaklanan katı elbirliği mülkiyeti yapısının yarattığı pratik sorunları azaltarak mirasçıların mülkiyet haklarını daha kullanılabilir hale getirmektir.